جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
314
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
افغانستان و سرحد بين آن دو را همچنين مشخص كرد : از سياه كوه كه حد شرقى ناحيهء ايران به هندوستان است در امتداد جنوبى نيزار تا كنارهء چپ رودخانهء هيرمند و از آنجا تا حدود يك ميل بالاتر از بند اصلى يا بند كوهك « 1 » كه بعد از آن شامل خطى است كه ايران فقط از جهت جنوب غربى به رشتهكوه ملكسياه مىپيوندد كه امتداد شمالى سلسلههاى كوهستانى است كه صحراى زره را در غرب محدود مىسازد ، در اينجا ناحيهء سيستان پايان يافته و رأى حكميت راجع به آن امضاء شده است . در جنوب اين منطقه خط نامعلومى است تا جالق كه هنوز مورد رسيدگى قرار نگرفته است و من قبلا ذكر نمودم . رأى مستقل - ژنرال گلداسميد كه بواسطهء دريافت دستوراتى غيرقابل اجرا دچار اشكال بود و با موانعى كه در راه او قرار داده بودند كارش فلج مىنمود باز چون هرگونه اهتمامى را در اين زمينه مطلقا به رأى وى احاله كرده بودند مايهء تشويق او فراهم آمد كه پيش از ورود نفرات هندى هيئت مرزى خود رسيدگىهاى محلى را انجام دهد از اينرو بايستى به او تهنيت گفت كه اصلا قادر به صدور رأى حكميت شده است . هر ناظر مستقلى بدونشك چنين مىپندارد كه رأى حكميت او به نفع ايران تمام شده است ، زيرا كه ايرانيان تنها قسمت سودبخش واقعا باارزش آن سرزمين را كه نسبت به آن هم ادعاى مالكيت تاريخى و هم تصرف عملى داشتهاند بدست آوردند . اگر اين كار تعيين حدود ده سال زودتر يعنى همان موقعى كه براى نخستين بار ايرانيان در كار حكميت پافشارى مىنمودند انجام يافته بود ترديدى نيست كه در اثر فقدان دليل ثانوى رأى به اين صورتى كه بعدا ابراز شد به نفع ايشان صادر نمىگرديد . باوجود اين ايرانيان نيز از نتيجهء كار اظهار ناخرسندى
--> ( 1 ) - اين سد كه به تفاوت بند امير و بند سيستان و بند كوهك خوانده مىشود سد عظيمى است كه در رودخانه با شاخههاى درخت گز و تير از خاك رس سفت ساختهاند تا مقدار اصلى آب را به كانال سهكوهه برگردانند .